پرنده اي زيبا به نام ميش مرغ (Otis Tarda) از تيره هوبره چشم به راه ياري ماست تا زيستگاه و محل زندگي اش را دوباره براي او قابل زيست كنيم. اين پرنده نادر كه يكي از پرندگان شاخص ايران مي باشد، با جثه اي بزرگ و هيبتي زيبا ، از گذشته دور ، دشت اسدآباد همدان را به عنوان يكي از زيستگاه هاي اصلي خود در كشور پهناور ايران برگزيده است اما افسوس كه در سالهاي اخير به علت تخريب زيستگاه ، پيشرفت مزارع و در كل فقدان آرامش وامنيت زيستگاهي در منطقه كاهش چشم گيري داشته است.
ميش مرغ يكي از بزرگترين پرندگان ايران است و از نظر شكل و جثه ، شباهت زيادي به بوقلمون دارد، طول بدن آن به يك متر و وزنش به 16 كيلوگرم مي رسد. پرهاي ميش مرغ در قسمت پشت ، نخودي سير با راههاي عرضي سياه و در قسمت شكمي كاملاً سفيد رنگ است. ميش مرغ پاهاي قوي و بلندي دارد كه به سه انگشت ختم مي شود. اين پاهاي قوي ، براي ميش مرغ كه كمتر پرواز مي كند اهميت زيادي دارد. نر و ماده اين پرنده، شبيه هم هستند ولي نرها جثه بزرگي دارند.
پرنده نر بالغ نوار بلوطي رنگي در ناحيه سينه دارد و پرهاي سبيل مانندي در دو طرف صورت آن ديده
مي شود.
ميش مرغ ها بيشتر در كشتزارهاي مسطح مانند مزرعه هاي گندم ، نخود ، يونجه و ... زندگي مي كنند.
در فصل بهار، كه زمان جوجه آوري است آشيانه خود را در قسمت هاي انبوه اين مزارع مي سازند. اما در پاييز و زمستان نيز مي توان آنها را مزارع دروشده مشاهده كرد. ميش مرغ ها به محض احساس خطر ، به طرف نقاط مرتفع پرواز مي كنند و در آنجاها به ديدباني مي پردازند.
ميش مرغ از پرندگان نادر در ایران محسوب مي شود
گزارشات و مشاهدات موجود در مورد ميش مرغ در ایران حاكي از آن است كه اين پرنده در مناطقي خاص از استان همدان به ويژه دشت اسدآباد زيستگاه داشته و در چمنزارهاي دور از ديد انسان
لانه سازي مي كند و تا همين اواخر نيز مشاهده شده است.
دشت اسدآباد ، دشت پهناوري است كه در غرب شهرستان همدان و دامنه جنوب شهرستان اسدآباد قرار دارد.
پرندگان دشت اسدآباد شامل ميش مرغ ، عقاب طلايي ، خروس كولي و ... كه مهمترين آنها ميش مرغ
مي باشد كه در حال حاضر به عنوان پرنده نادر قلمداد شده و ممنوع بودن شكار در اين منطقه نيز به خاطر حفظ نسل آن مي باشد.
ميش مرغ پرنده اي بسيار باهوش بوده و به راحتي توسط انسان قابل شكار نمي باشد. ولي از طرفي پرنده فوق بسيار حساس بوده و در صورت اعمال تغيير در زيستگاه، محل زندگي خود را ترك كرده و مهاجرت مي كند.
متاسفانه جمعيت ميش مرغ به شدت در حال كم شدن است. در زمان هاي گذشته، دشت اسدآباد مأمن تعداد كثيري ميش مرغ بوده و حتي برخي از افراد محلي و دوستدار طبيعت از وجود هوبره در اين دشت خبر
مي دهد كه متاسفانه در حال حضر به دليل تبديل زيستگاه به زمين هاي كشاورزي و ساير عوامل كه به آنها اشاره گرديده است موجب شده كه تنها معدودي از پرنده مذكور به تعداد 2 يا 3 قطعه در اين دشت مشاهده گردد باتوجه به بررسي هاي بعمل آمده طي 10 سال گذشته (از سال 1372 تاكنون) جمعيت ميش مرغ در دشت اسدآباد با روند نزولي روبرو بوده و با ادامه اين روند نبايستي انتظار داشت كه پرنده مذكور بتواند به زندگي و بقاي خود ادامه دهد و در چنين شرايطي متاسفانه شاهد از بين رفتن گونه اي مهم (ميش مرغ) از چرخه تنوع زيستي استان خواهيم بود.
عوامل تهديد كننده زيستگاه ميش مرغ :
1- مجموعه فعاليت هاي كشاوزي شامل كاشت ، داشت ،برداشت، حفر چاههاي عميق و نيمه عميق و سروصداي ناشي از عملكرد موتور پمپ ها
2- توسعه زمينهاي كشاورزي
3- زه كشي اراضي از طريق حفر چاه هاي متعدد
4- تغيير شرايط اقليمي مانند خشكسالي
5- تجاوز به حريم مراتع
6- فعاليت دامداران (ميش مرغ ها از جانوران اهلي چندان هراسي ندارند)
7- استقرار صنايع و پراكندگي مرغداري و دامداري ها ، استقرار و فعاليت عشاير در منطقه ، تردد افراد و وسايط نقليه و ...
مجموعه عوامل فوق عرصه را بر پرنده ميش مرغ كه دشت اسدآباد را به عنوان زيستگاه خود انتخاب نموده تنگ و موجب گرديده كه نيازهاي بيولوژيكي اين پرنده كه عمدتاً آب ، غذا ، پناهگاه و نيز وجود محيط امن براي زمستان گذراني، توليد مثل و جوجه آوري مي باشد به سختي تامين گردد.
اقداماتي كه مي توان در شرايط كنوني در جهت احيا و جلوگيري از انقراض نسل ميش مرغ معمول نمود:
1- برقراري امنيت نسبي در زيستگاه ها
2- از شكار غير قانوني تحت هر شرايطي جلوگيري به عمل آيد.
3- دشت اسدآباد به صورت حفاظت شده اعلام گردد.
4- خريداري و تملك قسمت هايي از منطقه توسط سازمان هاي ذيربط كه بتواند از فعاليت كشاورزي و دامداري و همچنين از تراكم و تردد انسان ها جلوگيري به عمل آورد.
http://www.irandoe.org/doeportal/tarh/?pid=2059
){kind=link}